Φεγγαράκι μου λαμπρό...

Φεγγαράκι μου λαμπρό...

παπα-Θύμιος Βλαχάβας

ΠΑΠΑ-ΘΥΜΙΟΣ

ΒΛΑΧΑΒΑΣ

Ο φλογερός επαναστάτης

Ο φλογερός

επαναστάτης

ΠΑΠΑ-ΘΥΜΙΟΣ

ΒΛΑΧΑΒΑΣ

- Να δούμε αν έχεις καθόλου μυαλό;

- Το μυαλό έχει γεμίσει από αγάπη για την Ελλάδα και δεν έχει χώρο για άλλες έγνοιες. Μην κάνεις κόπο…

- Συ ωρέ θα είσαι κόκκαλα όπως και όλοι οι άλλοι…

- Χαλάλι! Όσο πιο πολλά κόκκαλα σπαρθεί η γη, ωρέ πασά, τόσο πιο γρήγορα βγαίνει η λευτεριά μέσα απ’ αυτά…

Άγιος Γεώργιος

Ένας

εναντίον όλων

ΑΓΙΟΣ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΕΞ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Άγιος Γεώργιος

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΕΞ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Ένας εναντίον όλων

Το σώμα του έμεινε τρεις ημέρες κρεμασμένο κατά τη συνήθεια των Τούρκων. Όλοι έβλεπαν να κατεβαίνει ένα ουράνιο φως και να φωτίζει το σώμα του αγίου. Το άγιο λείψανό του, όχι μόνο έλαμπε, αλλά και ευωδίαζε.

gnorizes-bubble.png
Image
Φώτης
gnorizes-bubble.png

«Φεγγαράκι μου λαμπρό»

Η φράση «Φεγγαράκι μου λαμπρό» είναι ο πρώτος στίχος από το ποίημα/τραγούδι:

Φεγγαράκι μου λαμπρό

φέγγε μου να περπατώ

να πηγαίνω στο σχολειό,

να μαθαίνω γράμματα,

γράμματα, σπουδάγματα,

του Θεού τα πράγματα.

Σύμφωνα με την παράδοση του λαού μας, είναι το τραγούδι που έλεγαν τα παιδιά όταν πήγαιναν στο κρυφό σχολειό τη νύχτα για να μην τους καταλάβουν οι Τούρκοι. Μέσα στο σκοτάδι της νύχτας το μόνο φως που είχαν ήταν το φως του φεγγαριού. Γι' αυτό και του «ζητούσαν» να φέγγει, να βλέπουν να πάνε στο σχολειό.

Κρυφό σχολειό

Απ' έξω μαυροφόρ' απελπισιά,

πικρής σκλαβιάς χειροπιαστό σκοτάδι,

και μέσα στη θολόκτιστη εκκλησιά,

στην εκκλησιά που παίρνει κάθε βράδυ

την όψη του σχολειού,

το φοβισμένο φως του καντηλιού

τρεμάμενο τα ονείρατ' αναδεύει

και γύρω τα σκλαβόπουλα μαζεύει.

 

Εκεί καταδιωγμένη κατοικεί

του σκλάβου η αλυσόδετη πατρίδα,

βραχνά ο παπάς, ο δάσκαλος εκεί

θεριεύει την αποσταμένη ελπίδα

με λόγια μαγικά·

εκεί η ψυχή πικρότερο αγρικά

τον πόνο της σκλαβιάς της, εκεί βλέπει

τι έχασε, τι έχει, τι της πρέπει.

Κι απ' την εικόνα του Χριστού ψηλά,

που εβούβανε τα στόματα των πλάνων

και ρίχνει και συντρίβει και κυλά

στην άβυσσο τους θρόνους των τυράννων,

κι από τη σιγαλιά,

που δένει στον λαιμό πνιγμού θηλιά,

κι απ' των προγόνων τ' άφθαρτα βιβλία,

που δείχνουν τα πανάρχαια μεγαλεία,

 

ένας ψαλμός ακούγεται βαθύς

σε μελωδίες ενός κόσμου άλλου

κι ανατριχιάζει ακούοντας καθείς

προφητικά τα λόγια του δασκάλου

με μια φωνή βαριά:

«Μη σκιάζεστε στα σκότη! Η λευτεριά,

σαν της αυγής το φεγγοβόλο αστέρι,

της νύχτας το ξημέρωμα θα φέρει». (2)

Ο πίνακας του Νικόλαου Γύζη, που είναι σήμερα γνωστός ως Το Κρυφό Σχολειό, εκτέθηκε για πρώτη φορά στην Αθήνα το 1888 με τίτλο «Ἑλληνικόν Σχολεῖον ἐν καιρῷ δουλείας». Το 1899 ο Ιωάννης Πολέμης, εμπνεόμενος, όπως δήλωνε ο ίδιος, από τον πίνακα του Γύζη, έγραψε και δημοσίευσε το πασίγνωστο ποίημα του «Το Κρυφό Σχολειό», τίτλος που – χάρη στη δημοτικότητα που απέκτησε γρήγορα το ποίημα- αντικατέστησε τον αρχικό τίτλο του έργου του Γύζη. Λέγεται, επίσης, ότι ο Γύζης εμπνεύστηκε τον περίφημο πίνακά του από το μικρό μοναστήρι της Αγίας Τριάδας στην Τήνο, τη γενέτειρά του, το οποίο πριν την Επανάσταση ονομαζόταν «Το Κρυφό Σχολειό».

Έτσι με την ύπαρξη του Κρυφού Σχολειού αλλά και των άλλων, φανερών σχολείων που και αυτά η Εκκλησία δημιούργησε όπου την άφηναν, κατόπιν καταβολής πολλών χρημάτων, είναι αλήθεια αυτό που γράφει ο γνωστός Βυζαντινολόγος Στήβεν Ράνσιμαν. «Στην διάρκεια της τουρκοκρατίας η Εκκλησία κατόρθωσε να επιβιώσει. Και όσο η Εκκλησία επεβίωνε, το Έθνος δεν μπορούσε να πεθάνει».

Στίχοι τραγουδιού

Απ' έξω μαυροφόρ' απελπισιά,

πικρής σκλαβιάς χειροπιαστό σκοτάδι,

και μέσα στη θολόκτιστη εκκλησιά,

στην εκκλησιά που παίρνει κάθε βράδυ

την όψη του σχολειού,

το φοβισμένο φως του καντηλιού

τρεμάμενο τα ονείρατ' αναδεύει

και γύρω τα σκλαβόπουλα μαζεύει.

 

Εκεί καταδιωγμένη κατοικεί

του σκλάβου η αλυσόδετη πατρίδα,

βραχνά ο παπάς, ο δάσκαλος εκεί

θεριεύει την αποσταμένη ελπίδα

με λόγια μαγικά·

εκεί η ψυχή πικρότερο αγρικά

τον πόνο της σκλαβιάς της, εκεί βλέπει

τι έχασε, τι έχει, τι της πρέπει.

 

Κι απ' την εικόνα του Χριστού ψηλά,

που εβούβανε τα στόματα των πλάνων

και ρίχνει και συντρίβει και κυλά

στην άβυσσο τους θρόνους των τυράννων,

κι από τη σιγαλιά,

που δένει στον λαιμό πνιγμού θηλιά,

κι απ' των προγόνων τ' άφθαρτα βιβλία,

που δείχνουν τα πανάρχαια μεγαλεία,

 

ένας ψαλμός ακούγεται βαθύς

σε μελωδίες ενός κόσμου άλλου

κι ανατριχιάζει ακούοντας καθείς

προφητικά τα λόγια του δασκάλου

με μια φωνή βαριά:

«Μή σκιάζεστε στα σκότη! Η λευτεριά,

σαν της αυγής το φεγγοβόλο αστέρι,

της νύχτας το ξημέρωμα θα φέρει». (2)

Ερώτηση ή παρατήρηση
Γράψε εδώ το μήνυμά σου: *

Σκοπός ιστοσελίδας

Με αφορμή τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση, η ιστοσελίδα epanastasi1821.online έχει σκοπό να γνωρίσουν οι νέες γενιές την ιστορία της πατρίδας μας και να εμπνευστούν από αυτή. Έχει μονάχα επιμορφωτικό χαρακτήρα και δεν έχει ούτε κερδοσκοπικό ούτε διαφημιστικό σκοπό.

Πνευματικά δικαιώματα

Για τη δημιουργία αυτής της ιστοσελίδας χρησιμοποιήθηκαν εικόνες από διάφορες διαθέσιμες πηγές.

Διατηρούμε την αποκλειστικότητα μόνο των απολύτως δικών μας δημιουργημάτων (κείμενα-εκτέλεση τραγουδιών-δομή).

Με αφορμή τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση, η ιστοσελίδα epanastasi1821.online έχει σκοπό να μάθουν οι νέες γενιές κάτι από την ιστορία της πατρίδας μας. Έχει μονάχα επιμορφωτικό χαρακτήρα και δεν έχει ούτε κερδοσκοπικό, ούτε διαφημιστικό σκοπό.

Για τη δημιουργία αυτής της ιστοσελίδας χρησιμοποιήθηκαν εικόνες από διάφορες διαθέσιμες πηγές, μία εκ των οποίων είναι η σειρά βιβλίων «ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ ΤΟΥ 1821» των εκδόσεων «ΣΤΡΑΤΙΚΗ». Διατηρούμε την αποκλειστικότητα μόνο των απολύτως δικών μας δημιουργημάτων (κείμενα-τραγούδια-δομή).